Khám phá một chu kỳ Mặt Trăng
Lịch pha Mặt Trăng cho biết phần sáng mà chúng ta nhìn thấy trên đĩa trăng thay đổi ra sao và giúp tìm thời điểm các pha chính. Mở bất kỳ tháng nào từ năm 1900 đến 2100, chọn một ngày và đọc giải thích. Thành phố được dùng để tính giờ trăng mọc và lặn tại địa phương. Bạn vẫn xem được các pha khi chưa chọn thành phố; thời điểm sự kiện được hiển thị theo múi giờ đã chọn. Đây là lịch các pha thiên văn, không phải công cụ đổi ngày âm dương lịch. Công cụ miễn phí và không cần đăng ký.
Cách sử dụng lịch
- Chọn tháng bằng các mũi tên hoặc nhập ngày bằng chữ số theo thứ tự ngày, tháng, năm, ví dụ 07102026. Nút «Hôm nay» đưa bạn về ngày hiện tại.
- Tìm thành phố và chọn trong danh sách kết quả. Lịch sẽ sử dụng tọa độ và múi giờ địa phương tương ứng.
- Nhấn vào một ngày để xem pha trăng, tỷ lệ được chiếu sáng, tuổi trăng và giờ mọc, lặn.
- Chọn một sự kiện bên dưới lịch để chuyển đến trăng mới, thượng huyền, trăng tròn hoặc hạ huyền.
- Lưu thẻ ngày dưới dạng PNG hoặc thêm các pha chính của tháng đã chọn vào ứng dụng lịch bằng tệp ICS.
Vì sao Mặt Trăng thay đổi hình dạng?
Mặt Trời chiếu sáng khoảng một nửa khối cầu Mặt Trăng. Khi Mặt Trăng chuyển động quanh Trái Đất, phần bán cầu được chiếu sáng mà chúng ta nhìn thấy thay đổi, tạo nên hình lưỡi liềm, nửa đĩa và đĩa tròn quen thuộc. Sự thay đổi pha thông thường không phải do bóng của Trái Đất; bóng này chỉ có vai trò trong hiện tượng nguyệt thực.
Lịch sử dụng tám tên pha phổ biến. Giữa các thời điểm chính, Mặt Trăng thay đổi liên tục, nên tên pha giúp định hướng còn tỷ lệ được chiếu sáng cho biết chi tiết hơn. Hình đĩa trăng chỉ mang tính minh họa: thể hiện phần được chiếu sáng, không mô phỏng chính xác góc nghiêng của Mặt Trăng so với đường chân trời tại nơi bạn đứng.
Bốn thời điểm chính trong tháng
Trăng mới, thượng huyền, trăng tròn và hạ huyền là những thời điểm xác định trong vị trí tương đối của Mặt Trời và Mặt Trăng. Mỗi sự kiện có cả ngày và giờ, không chỉ một ô ngày trên lịch. Sự kiện xảy ra cùng một lúc trên toàn Trái Đất, nhưng giờ địa phương, thậm chí ngày trên lịch, có thể khác nhau giữa các múi giờ.
Ở thượng huyền và hạ huyền, khoảng nửa đĩa trăng được chiếu sáng. Các tên gọi một phần tư và ba phần tư nói về quãng đường đã đi trong chu kỳ, không phải diện tích phần sáng nhìn thấy. Một chu kỳ từ trăng mới đến trăng mới tiếp theo kéo dài trung bình khoảng 29,5 ngày; độ dài thực tế của từng chu kỳ có khác nhau.
Ý nghĩa các chỉ số của ngày đã chọn
Tỷ lệ được chiếu sáng là phần đĩa trăng nhìn thấy đang nhận ánh sáng Mặt Trời. Tuổi trăng là thời gian đã trôi qua kể từ trăng mới trước đó, tính bằng ngày. Đây không phải số thứ tự ngày trong âm lịch hay các lịch trăng truyền thống: những hệ thống đó có thể dùng quy tắc riêng, chẳng hạn bắt đầu ngày từ lúc trăng mọc.
Các chỉ số trên thẻ ngày thường được tính lúc 12:00 trưa của ngày địa phương đã chọn. Nếu thời điểm này không tồn tại do một lần đổi giờ trong lịch sử, công cụ dùng điểm giữa khoảng thời gian của ngày địa phương; giờ tính thực tế được ghi trên thẻ. Thời điểm các pha chính được ghi riêng, không quy về giữa trưa. Khoảng cách được đo từ tâm Trái Đất đến tâm Mặt Trăng và thay đổi theo hình dạng quỹ đạo. Các giá trị này giúp tìm hiểu chu kỳ Mặt Trăng và lên kế hoạch quan sát.
Vì sao cần chọn thành phố?
Tại cùng một thời điểm, người quan sát ở các nơi trên Trái Đất thấy pha trăng gần như giống nhau, nhưng giờ trăng mọc và lặn phụ thuộc vào vĩ độ, kinh độ và ngày. Thành phố đã chọn xác định tọa độ và múi giờ, có tính đến việc đổi giờ theo mùa. Nếu chưa chọn thành phố, lịch không tự điền giờ mọc và lặn của một nơi mặc định.
Có ngày không diễn ra lần trăng mọc hoặc trăng lặn nào. Ở vĩ độ cao, Mặt Trăng đôi khi ở trên hoặc dưới đường chân trời suốt ngày. Đó là hiện tượng bình thường, không phải lỗi của lịch. Phép tính giả định đường chân trời thoáng gần mực nước biển; núi, tòa nhà và điều kiện khí quyển có thể làm thay đổi thời điểm quan sát thực tế.
Lên kế hoạch quan sát và lưu kết quả
Địa hình các hố va chạm nổi rõ gần ranh giới sáng tối, vì vậy thượng huyền và hạ huyền là những pha thú vị để quan sát bề mặt. Trăng tròn tạo một đĩa sáng rực nhưng làm địa hình kém nổi bật hơn. Gần trăng mới, bầu trời đêm thường ít bị ánh trăng lấn át; khả năng quan sát thực tế vẫn phụ thuộc vào thời tiết và ánh sáng xung quanh.
Tệp PNG lưu thẻ ngày đã chọn cùng tên thành phố, múi giờ và mã QR dẫn đến công cụ. Tệp ICS chứa các pha chính của tháng đã chọn với thời điểm tuyệt đối theo UTC. Sau khi nhập tệp, ứng dụng lịch sẽ hiển thị chúng theo múi giờ của ứng dụng. Liên kết đến ngày đã chọn lưu các tham số sau ký tự #; đừng chia sẻ nếu bạn không muốn tiết lộ thành phố đã chọn.